Ang salitang kaugnay sa wika ay nagpapakita ng kahalagahan ng ating wikang pambansa sa pagpapalaganap ng ating kultura at identidad bilang Pilipino.
Mayroong isang salitang kaugnay sa wika na talagang nakakalito. Ito ang salitang balbal. Sa una mong marinig ito, baka naman maiisip mo agad na ito ay tungkol sa mga balbas o mga bigote. Pero hindi! Ang balbal ay isa sa mga salitang ginagamit ng mga kabataan para magpahayag ng kanilang saloobin at ideya.
Kung tutuusin, masaya naman talagang gamitin ang mga bagong salitang ito. Kahit ako mismo, nangangapa pa rin minsan kung paano gamitin ang mga ito. Halimbawa na lang ang lodi, na ang ibig sabihin pala ay idol. Akala ko noon, ito ay tungkol sa mga nagluluto ng adobo!
Ngunit, hindi rin naman lahat ng bagay tungkol sa mga bagong salita ay nakakatuwa. May mga panahon din na nakakabwisit na kapag hindi mo alam ang ibig sabihin ng mga ito. Lalo na kapag nasa gitna ka ng isang malaking grupo ng mga kabataan na nag-uusap gamit ang kanilang sariling wika.
Gayunpaman, hindi dapat tayo matakot na subukan ang mga bagong salitang ito. Kailangan lang nating maunawaan ang kanilang kahulugan para mas makasabay sa panahon. Kaya, ano pa ang hinihintay natin? Tara na't magpaka-woke!
Ang Salitang Kaugnay sa Wika
Kung mayroong isang bagay na hindi natin mapapantayan, iyon ay ang salitang kaugnay sa wika. Hindi ba’t napakaraming salita ang may magkakaibang kahulugan depende sa pagkakasabi? Halina’t alamin natin ang iba’t ibang uri ng salitang kaugnay sa wika.
Malabo
Ang salitang “malabo” ay isa sa mga halimbawa ng salitang kaugnay sa wika. Ito ay maaaring gamitin upang ilarawan ang isang bagay o sitwasyon na hindi malinaw. Halimbawa, kapag sinabing “malabo ang plano,” ibig sabihin nito ay hindi malinaw ang inihanda na plano.
Baliktad
Mayroon din tayong salitang kaugnay sa wika na nagpapahiwatig ng pagkakabaligtad ng isang bagay. Ito ay ang salitang “baliktad.” Halimbawa, kapag sinabing “baliktad ang mundo,” ibig sabihin nito ay tila nag-iba na ang takbo ng mundo at hindi na ito katulad ng dating kilala natin.
Nakakabaliw
Kung mayroon kang nararanasan na sobrang nakakapagod o nakakasira ng isipan, maaaring gamitin mo ang salitang “nakakabaliw” upang i-describe ang iyong pakiramdam. Halimbawa, kapag sinabing “nakakabaliw ang trabaho,” ibig sabihin nito ay sobrang nakakapagod at nakakasira ng isipan ang trabaho na ito.
Nakakahilo
Kapag napapansin mong nagiging magulo na ang iyong paligid at hindi mo na maayos na maipaliwanag ang isang bagay, maaaring gamitin mo ang salitang “nakakahilo.” Halimbawa, kapag sinabing “nakakahilo ang sitwasyon,” ibig sabihin nito ay hindi na malinaw kung ano ang dapat na gawin dahil sa sobrang kalituhan.
Nakakainis
Isa pang salitang kaugnay sa wika ay ang “nakakainis”, na ginagamit upang ilarawan ang isang bagay o sitwasyon na nakakapagpabago ng ating mood. Halimbawa, kapag sinabing “nakakainis ang trapik,” ibig sabihin nito ay nakakapagpabago ng ating mood ang sobrang trapik sa kalsada.
Nakakalito
Kung mayroong mga salitang kaugnay sa wika na nagpapahiwatig ng kalituhan, isa na rito ang salitang “nakakalito.” Halimbawa, kapag sinabing “nakakalito ang mga patakaran,” ibig sabihin nito ay hindi malinaw kung ano ang dapat gawin dahil sa mga magkakaibang patakaran.
Nakakatuwa
Hindi lahat ng salitang kaugnay sa wika ay nagpapakita ng negatibong emosyon. Mayroon ding mga salitang nagpapahiwatig ng kasiyahan, tulad ng salitang “nakakatuwa.” Halimbawa, kapag sinabing “nakakatuwa ang regalo,” ibig sabihin nito ay nagdulot ng kasiyahan sa atin ang natanggap na regalo.
Nakakatamad
Kung mayroong mga salitang kaugnay sa wika na nagpapahiwatig ng katamaran, isa na rito ang salitang “nakakatamad.” Halimbawa, kapag sinabing “nakakatamad maglinis ng bahay,” ibig sabihin nito ay hindi natin feel maglinis dahil sa sobrang tamad.
Nakakatawa
Hindi rin mawawala ang mga salitang kaugnay sa wika na nagpapahiwatig ng katatawanan. Isa na rito ang salitang “nakakatawa.” Halimbawa, kapag sinabing “nakakatawa ang joke,” ibig sabihin nito ay nakapagpatawa sa atin ang binigkas na joke.
Nakakahiya
Hindi rin mawawala ang mga salitang kaugnay sa wika na nagpapahiwatig ng kahihiyan. Isa na rito ang salitang “nakakahiya.” Halimbawa, kapag sinabing “nakakahiya ang ginawa ko,” ibig sabihin nito ay nagdulot ng kahihiyan sa atin ang ginawa nating bagay.
Nakakaaliw
Hindi rin mawawala ang mga salitang kaugnay sa wika na nagpapahiwatig ng aliw. Isa na rito ang salitang “nakakaaliw.” Halimbawa, kapag sinabing “nakakaaliw ang pagsayaw,” ibig sabihin nito ay nakapagbigay ng aliw sa atin ang pagsasayaw.
Sa kabuuan, hindi natin mapapantayan ang husay ng mga salitang kaugnay sa wika. Kaya naman, gamitin natin ang mga ito upang maipahayag nang mabuti ang ating mga saloobin at damdamin.
Bakit nga ba pinapatay ang mga wika? Ayan ha, mukhang may mga wika na may inaapi pa. Pero totoo ba 'to? Malay mo may mga naka-gahibla pa pala sa kweba. Kaya naman, dapat nating pangalagaan ang ating wika. Isang brain twister: Ano ang tawag sa salitang puro kuro-kuro lang? Alamin kung may naaangkop na salita para sa mga balang araw, mga puro teorya lang ang alam. Charot. Ang salitang balikat ay hindi lang dyaryo, t-shirt, at kanta. May iba pa? Oo naman! Marami pang salita diyan sa Pinoy na kasing-lakas ng balikat ng mga tao sa construction. Tandaan, 'wika' muna ang focus dito. Speaking of construction, may pampaantok na ba na salita? Kapag hindi makatulog, baka may salitang makakatulong na hindi 'bedtime stories' o binibilang ang tupa. Mwehehe.Wika! Wika! Paki-ulan naman ng konti. Char! Kung minsan, ang wika ay parang halaman na kailangan ng kalinga. Pero sana hindi rin naman magkasakit sa sobrang lakas ng ulan. Anong mabalita tungkol sa mga pambansang salita? Mga palaisipan na naman ito. Kung hindi pork barrel scam, napag-iisipan na rin ang magiging salitang panghalina ng bayan. O baka naman na-adopt na 'yung Anong alam mo sa gutom?Pampalibang o pampalubag-loob: Ano nga ba ang pakay ng palabas na Word of the Lourd? Sabi nga sa promo ng show, Naliligaw ka ba sa salitang Filipino? Pakinggan si Lourd, may mga bagay akong hindi alam 'pagdating sa wika. Speaking of celebration, ano ang ginagawa tuwing Sinugboanong Binisaya Month? Nais ko lang na magbahagi ng trivia. Hindi ko rin alam kung paano ma-celebrate ang pagiging Bisaya.Ngunit, ang kahalagahan ng pormal na wika sa komunidad ay hindi dapat balewalain. Alam mo ba na malaking tulong ang pagkakaroon ng pormal na wika sa mga grupo at organisasyon? Pero sa totoo lang, marami paring lalaban sa diksiyonaryo ni Lolo Wikipedia. Kaya beshie, huwag nang mahiya sa wikang ating sinasalita. Ang bawat wika ay espesyal at may kanya-kanyang kagandahan. Pero pag nahihirapan ka pa rin, aralin kapag may time. At 'wag ka mag-alala, hindi mo na kailangang mag-Tagalog-as-a-Second-Language.Hay nako, ang hirap mag-isip ng salitang kaugnay sa wika! Pero alam niyo ba, ang daming pros at cons ng paggamit ng mga ito. Tara, sabay-sabay nating tignan ang mga ito!
Pros:
- Mas nakakapag-convey ng mensahe. Kung may salitang kaugnay sa wika kang ginamit, mas madali mong maipaparating ang gusto mong sabihin sa iba.
- Nakakapagpakita ng pagpapahalaga. Kapag ginamit mo ang mga salitang kaugnay sa wika, ipinapakita mo rin sa iba na mahalaga sa iyo ang wikang Filipino.
- User-friendly. Hindi mo na kailangan mag-translate ng mga salitang banyaga kung mayroon namang katumbas na salita sa wikang Filipino.
Cons:
- Baka hindi maintindihan ng iba. Lalo na kung hindi sila sanay sa paggamit ng mga salitang kaugnay sa wika, baka malito o hindi nila maintindihan ang sinasabi mo.
- Baka isipin ng iba na nagmamayabang ka. Kapag puro salitang kaugnay sa wika ang ginamit mo, baka isipin ng iba na nagyayabang ka lang at gusto mong ipakita na mas magaling ka sa kanila.
- Pwede ding magmukhang trying hard. Kung hindi naman talaga kailangan gamitin ang mga salitang kaugnay sa wika, huwag naman tayong magpakahirap at magmukhang trying hard.
At iyan ang mga pros at cons ng paggamit ng salitang kaugnay sa wika. Kung ako ang tatanungin niyo, okay lang gamitin ang mga ito basta't appropriate naman sa sitwasyon at hindi naman nakaka-offend sa iba. Pero kung hindi mo pa rin alam kung paano gamitin ang mga salitang ito, mag-praktis ka na lang muna sa harap ng salamin.
Hoy mga kaibigan, kamusta kayo? Ako si Juan, at ako ay isang Pilipino. Alam niyo ba kung ano ang paborito kong salita sa ating wika? Hindi ba't nakakatuwang pagtawanan ang salitang nakakapagpabagabag? Parang may magic kasi itong salita na kapag sinabi mo, bigla ka na lang magiging nababagabag sa mga bagay-bagay sa paligid mo.
Ngunit hindi lang ito ang nakakatawang salita sa ating wika, marami pang iba! Halimbawa, ang salitang kakornihan ay nakakatawa rin. Bakit naman kasi kailangan pa ng ni sa hulihan ng kornihan? Para bang nag-iisa lang yung kornihan, kaya kailangan ng kasama.
Pero hindi dapat tayo nakakalimot na ang mga salitang ito ay bahagi ng ating wika at kultura. Kaya sana'y maalagaan natin ang ating wika at ipagmalaki natin ito sa buong mundo. Kaya sa mga kababayan ko, wag natin balewalain ang wika natin dahil ito ang nagbibigay kulay at tunog sa ating buhay. At sa mga dayuhan naman, sana'y matuto rin kayo ng ilang salitang Pilipino at masaksihan ninyo ang ganda ng ating wika.
Sino nga ba ang hindi nakakaranas ng kalituhan sa mga salitang kaugnay sa wika? May ilan pa nga diyan na nagtatanong kung ano ba talaga ang ibig sabihin ng mga salitang ito. Pero huwag kang mag-alala, dahil ako ay nandito upang sagutin ang ilan sa mga katanungan na ito gamit ang aking nakakatawang boses at tono!
- Ano ba ang ibig sabihin ng salitang lingua franca?
Ang lingua franca ay isang uri ng wika o lengguwahe na ginagamit ng mga tao mula sa magkakaibang kultura upang makipag-ugnayan at magkaunawaan. - Paano naman natin maipapaliwanag ang salitang onomatopoeia?
Ang onomatopoeia ay mga salitang ginagamit upang ilarawan ang tunog ng isang bagay o pangyayari. Halimbawa, ang meow ng pusa o ang buzz ng insekto. - At ano naman ang kahulugan ng polyglot?
Ang polyglot ay isang tao na marunong ng tatlo o higit pang iba't ibang wika o lengguwahe. Kaya kung kayo ay marunong ng maraming wika, baka naman ay isa kang polyglot!
Sana ay natuwa kayo sa mga nakakatawang sagot ko sa ilan sa mga katanungan tungkol sa salitang kaugnay sa wika. At sa hinaharap, huwag na kayong mag-alala dahil ako ay nandito upang sagutin ang mga susunod na katanungan ninyo sa paraang nakakatawa at makabuluhan!