Ang teorya ng wika sa panahon ng Espanyol ay nagpapakita ng impluwensiya ng wikang Kastila sa pagpapalawak ng bokabularyo ng mga Pilipino.
Alam nyo ba ang teorya ng wika sa panahon ng Espanyol? Baka naman hindi pa. Pero huwag kayong mag-alala, ako ay naririto upang ipaliwanag sa inyo ang kasaysayan ng teoryang ito. Siguradong magugustuhan ninyo ang kwento ko dahil ito ay punong-puno ng katatawanan at kaalaman.
Noong unang panahon, mayroong isang Espanyol na nagtanong sa isang Pilipino kung paano sila nakakapagsalita ng Tagalog. Ang Pilipino naman ay nagpakitang-gilas at sinabi na mayroong mahiwagang puno sa baryo nila na kapag kinatok ay magbibigay ito ng iba't-ibang kahulugan ng mga salita. Hindi naman naniwala ang Espanyol sa kanya pero dahil sa katiyakan ng Pilipino, sinubukan niya ito.
Nang makarating siya sa baryo, agad niyang hinanap ang puno at kinatok ito. At sa kanyang pagkagulat, totoo nga ang sinabi ng Pilipino! Nagbigay ng iba't-ibang kahulugan ang puno sa bawat kanyang kinatok! Naisip ng Espanyol na ito na ang sagot sa kanyang katanungan at tinawag niyang teorya ng wika sa panahon ng Espanyol.
Tunay nga namang nakakatuwa ang kasaysayan ng teoryang ito. At kung nais ninyong malaman pa ang iba pang kahulugan ng mga salita sa panahon ng Espanyol, wag kayong mag-atubiling magtanong sa inyong lolo o lola. Baka sakaling mayroon silang kwento tungkol dito!
Ang Teorya ng Wika sa Panahon ng Espanyol
Minsan nang naisip ng mga tao kung paano nga ba nabuo ang wika at kung ano ang mga salita na ginagamit natin ngayon. Hindi lang ito simpleng pag-aaral ng bokabularyo at gramatika, kundi mayroon ding teorya na nagpapaliwanag kung paano nabuo at nag-evolve ang wika. Sa panahon ng Espanyol, mayroong mga teorya na binuo upang maipaliwanag kung paano nga ba nabuo ang wika sa Pilipinas.
Ang Teorya ng Monogenetik
Ang teorya ng monogenetik ay nagsasaad na mayroong iisang wika na unang nagmula at nag-evolve sa buong mundo. Ayon sa teoryang ito, lahat ng wika ay may kaugnayan sa isa't isa at nagmula sa isang pangunahing wika. Kaya naman, sinasabi ng mga eksperto na ang mga wika sa Pilipinas ay nagmula sa Malay-Polynesian language group.
Ang Teorya ng Polygenetik
Sa kabilang banda, mayroon ding teorya ng polygenetik na nagsasaad na mayroong iba't ibang wika na nagmula sa iba't ibang lugar sa mundo. Ayon sa teoryang ito, ang mga wika sa Pilipinas ay nagmula sa iba't ibang lugar at hindi lamang nag-evolve mula sa isang pangunahing wika.
Ang Teoryang Austronesyo
Isa pa sa mga teorya ng wika sa panahon ng Espanyol ay ang teoryang Austronesyo. Ayon sa teoryang ito, ang mga wika sa Pilipinas ay nagmula sa mga Austronesian-speaking na tao. Kaya naman, nakikita natin na mayroong mga salitang katutubo sa Pilipinas na may kaugnayan sa mga salitang ginagamit ng mga Austronesian-speaking na tao sa ibang parte ng mundo.
Ang Teoryang Migration
Mayroon ding teoryang migration na nagsasaad na ang mga tao sa Pilipinas ay nagmula sa iba't ibang lugar sa mundo at dala nila ang kanilang mga wika. Kaya naman, makikita natin ang mga salitang banyaga sa Pilipinas na mayroong kaugnayan sa mga salitang ginagamit sa ibang parte ng mundo.
Ang Teoryang Creole
Isa pa sa mga teorya ng wika sa panahon ng Espanyol ay ang teoryang creole. Ayon sa teoryang ito, ang mga salitang banyaga na ginamit ng mga Kastila sa Pilipinas ay nag-evolve upang makabuo ng mga bagong salita at pati na rin ng gramatika. Kaya naman, makikita natin ang mga salitang Kastila na mayroong kaugnayan sa mga salitang ginagamit ng mga Pilipino.
Ang Teoryang Kombinasyon
Ang teoryang kombinasyon naman ay nagsasaad na ang mga wika sa Pilipinas ay nabuo mula sa iba't ibang wika. Kaya naman, makikita natin ang mga salitang Tagalog na mayroong kaugnayan sa mga salitang Kapampangan at Bikolano.
Ang Teoryang Intermarriage
Mayroon ding teoryang intermarriage na nagsasaad na ang mga wika sa Pilipinas ay nabuo dahil sa mga intermarriages ng mga tao. Kaya naman, makikita natin ang mga salitang Tagalog na mayroong kaugnayan sa mga salitang Bisaya at Ilokano dahil sa mga intermarriages na naganap sa pagitan ng mga tao mula sa iba't ibang lugar sa Pilipinas.
Ang Teoryang Lingguistic Borrowing
Isa pa sa mga teorya ng wika sa panahon ng Espanyol ay ang teoryang linguistic borrowing. Ayon sa teoryang ito, ang mga wika sa Pilipinas ay nabuo dahil sa mga pautang ng mga salita mula sa iba't ibang wika. Kaya naman, makikita natin ang mga salitang Tagalog na mayroong kaugnayan sa mga salitang Kastila at Ingles.
Ang Teoryang Convergence
Ang teoryang convergence naman ay nagsasaad na ang mga wika sa Pilipinas ay nabuo dahil sa pagkakaroon ng mga katulad na salita at gramatika sa iba't ibang wika. Kaya naman, makikita natin ang mga salitang Tagalog na mayroong kaugnayan sa mga salitang Ilonggo at Cebuano dahil sa pagkakaroon ng mga katulad na salita at gramatika sa iba't ibang wika.
Ang Teoryang Natural Selection
Mayroon ding teoryang natural selection na nagsasaad na ang mga wika sa Pilipinas ay nabuo dahil sa mga pagbabago at pagpili ng mga tao sa mga salitang gagamitin nila. Kaya naman, makikita natin kung paano nag-iba ang mga salita at gramatika sa mga wika sa Pilipinas sa panahon ng Espanyol.
Ang mga teorya ng wika sa panahon ng Espanyol ay nagbibigay ng iba't ibang paliwanag kung paano nga ba nabuo at nag-evolve ang wika sa Pilipinas. Hindi lang ito simpleng pag-aaral ng bokabularyo at gramatika, kundi mayroon ding kasaysayan at teorya na nakapaloob sa bawat salita na ginagamit natin ngayon.
Sa panahon ng Espanyol, mayroon talagang shokoy kaya dumami ang mga salitang galing sa dagat tulad ng biglang-linao at nakaw-aso. Masikip talaga ang mga sulok ng baryo kaya nagkamali ang mga Espanyol na akala nila'y tama ang tawag sa pook-sapot. Sana nga may mga spiders na pwede kang pagsabihan ng, Akala mo kung sinong kerida! Pook-sapot naman pala ang tawag mo sa bahay ko. Pero maligaya ang mga tao sa panahon ng Espanyol kahit na sila ay may sakit. Kaya siguro nanggaling ang mga salitang atis at singkamas, dahil baka naisip nila na mas masaya pa rin ang buhay kahit mayroong mga fruitstacho. At hindi rin pwedeng kumakalat ang sakit sa mga nasa paligid kaya mayroong mga salitang kutlug, tawilis at hamog na biglang umusbong. Kung may magtanong sa iyo kung ano ang hamog, sagutin mo na lang na yung mabibili sa 7-eleven!Hindi lahat ng pagkakamali ay maituturing na kamalian. Kaya siguro pinaniniwalaan ang mga tawag ng mga Espanyol tulad ng Kastila at konyo. May mga pagkakataon kasi na tama rin sila, kaso lang iba ang tono nila. Hindi lahat ng pangalan ay may kahulugan. Ang mga Espanyol noon, nagkaproblema dahil sa mga panandalian na pangalan tulad ng Maliucot at Mikare. Kung puntahan mo ang lolo mo sa bukid, hinahanap na lang nila ang bahay ng Nakuha-ko. Hindi rin pwedeng ikaw lang ang may sa-hotdog sa lunsod, kaya may milyon-milyon na spakol ang mga salita dahil din sa pagtawag sa karinderia na ito. Kaya naging tawag nila sa pagkain na ito ay ma-monkey at karinderia.Hindi lahat ng pangalang galing sa Instik ay kamukha ng kanin, kaya mayroong toka at biya. Siguro naisip ng mga Espanyol noon na pag sinabi nila ito, baka tumakbo ang mga Instik kasi iniisip na kasama ito sa kanin. Hindi rin lahat ng pagkakamali ay dapat pansamantalang malilimutan. Kaya mayroong mga salitang tulad ng balatong at palos-malos na hindi kahit ihinto sa kalamidad ay maaari pa rin isipin. Hindi porke't hindi maintindihan ang isang wika ay maididiktado na ang kanyang patuloy na pagsikat. Dahil sa katangian ng pagkakaroon ng rehiyunal na mga wika sa Pilipinas kaya mayroong mga salitang tulad ng lagundi at sambong na hindi basta-basta malilimutan.Sa panahon ng Espanyol, maraming mga salita ang nabuo dahil sa mga pangangailangan ng mga tao at mga pangyayari sa paligid. Hindi ito lahat ng kamalian, dahil kung tutuusin, mayroon namang kahulugan at katuturan ang bawat isa sa kanila. Kaya kung mayroon mang mga salita na hindi natin maintindihan sa kasalukuyan, huwag agad na ituring na kamalian dahil baka naman mayroong dahilan at hindi lang natin alam.Alam niyo ba kung ano ang teorya ng wika sa panahon ng mga Espanyol? Hindi ba't nakakatawa at nakakalungkot isipin na noong unang panahon, hindi tayo pumapansin sa mga Kastila dahil hindi raw tayo mayaman. Pero nung nakita nila na mayaman tayo sa wika, biglang nagkaroon ng interes sa pag-aaral ng Filipino.
Ngayon, para mas maintindihan natin ang teorya ng wika sa panahon ng mga Espanyol, narito ang ilan sa mga pros at cons nito:
Pros:
- Nagkaroon tayo ng sistema at istandardisasyon sa pagsulat ng Filipino. Dahil dito, mas madali nating nagagamit ang wika sa komunikasyon.
- Naging daan ito para mas mapalawak pa ang kaalaman natin sa ating sariling wika. Sa pamamagitan ng pagsusulat, nai-record ang mga salita at kahulugan nito.
- Nakatulong ito sa pagpapalaganap ng relihiyon at kultura ng mga Kastila. Dahil sa pag-aaral natin ng kanilang wika, mas naging bukas ang mga Pilipino sa kanilang kultura at paniniwala.
Cons:
- Ang teorya ng wika sa panahon ng mga Espanyol ay naging instrumento rin ng kolonisasyon. Sa pag-aaral natin ng kanilang wika, mas nagbigay ito ng kapangyarihan sa kanila upang kontrolin tayo.
- May pagkakataon din na nakalimutan natin ang ating sariling wika dahil sa sobrang pag-aaral natin ng Kastila. Nakapagdulot ito ng pagkakalito sa mga Pilipino sa pagitan ng dalawang wika.
- Mas nabigyan ng halaga ang mga salita ng Kastila kaysa sa mga katutubong salita natin. Dahil dito, hindi natin nakapagbigay ng sapat na pagpapahalaga sa ating sariling wika.
Kaya para sa akin, ang teorya ng wika sa panahon ng mga Espanyol ay isang malaking hamon para sa atin bilang mga Pilipino. Mahalaga na ipagpatuloy natin ang pag-aaral at pagpapahalaga sa ating sariling wika, habang patuloy nating pinapalawak ang kaalaman natin sa iba't ibang wika sa mundo.
Kung tutuusin, malaking impact ang ginawa ng mga Espanyol sa ating wika. Hindi lang nila binago ang spelling at pronunciation ng mga salita, pati na rin ang mga kahulugan nito ay nagbago dahil sa kanila. Pero hindi ba nakakatawa na kahit na maraming salitang Kastila ang nakapaloob sa Filipino, hindi naman lahat ng mga Pilipino ay nakakaalam ng tunay na kahulugan nito? Ang teorya ng wika sa panahon ng Espanyol ay hindi lamang tungkol sa pagbabago ng mga salita, kundi pati na rin sa pagpapalawak ng bokabularyo ng mga Pilipino. Dahil sa impluwensiya ng mga Espanyol, nagkaroon tayo ng dagdag na mga salita na makakatulong sa ating pang-araw araw na komunikasyon. Ngunit, hindi ba nakakatawa na minsan ay nalilito pa rin tayo sa tamang gamit ng mga ito? Kahit na may mga pagkakataong nakakalito, hindi dapat natin kalimutan na ang ating wika ay patuloy na nag-e-evolve. Hindi lang ito nangyari noong panahon ng Espanyol, kundi pati na rin sa kasalukuyan. Kaya naman, bilang mga Pilipino, dapat nating pahalagahan at mahalin ang ating wika. Ang pagkakaroon ng malawak at tamang bokabularyo ay magpapadali sa ating komunikasyon at magpapakita ng ating kultura. Sa huli, ang teorya ng wika sa panahon ng Espanyol ay isang patunay na hindi natatapos ang pagbabago at pag-unlad ng ating wika. Kaya naman, dapat nating ipagpatuloy ang pag-aaral at pagpapalaganap ng wikang Filipino upang mas mapadali at mas maging buhay ang ating pang-araw araw na komunikasyon. At sa tuwing may makakasalubong tayong salitang hindi natin alam ang kahulugan, huwag mahiyang magtanong o mag-research, dahil hindi naman talaga masama ang hindi alam, masama lang ang hindi nagtatanong.
May mga tanong na naglalaro sa isipan ng mga tao tungkol sa teorya ng wika sa panahon ng Espanyol. Narito ang ilan sa mga ito kasama ang kanilang mga sagot na may kaunting biro:
-
Tanong: Ano ba talaga ang naging epekto ng pananakop ng Espanyol sa wika ng Pilipinas?
Sagot: Ayon sa teorya ng Matibay na Konstitusyon, naging mas matatag ang pagkakabuo ng wikang Filipino dahil sa pagpapalit ng mga letra ng abakada ng Espanyol. Kaya nga't hanggang ngayon, mahirap pa rin intindihin ang tunog ng LL sa pangungusap.
-
Tanong: Bakit kailangan pa nating pag-aralan ang mga unang tala ng mga Espanyol sa Pilipinas?
Sagot: Ayon sa teorya ng Matalinong Pagpaplano, kailangan nating malaman ang ating kasaysayan upang hindi na maulit ang mga pagkakamaling nagawa ng ating mga ninuno. At saka, sino ba naman ang hindi mag-eenjoy sa pag-aaral ng mga salitang tulad ng paltik, barong-barong, at maginoo pero medyo bastos?
-
Tanong: Paano ba talaga nagsimula ang paggamit ng mga salitang Kastila sa Pilipinas?
Sagot: Ayon sa teorya ng Masipag na Mananaliksik, nagsimula ito nang dumating ang mga Espanyol at kinailangan nilang makipag-usap sa mga katutubo. Kaya naman, sa halip na mag-aral ng Tagalog o Bisaya, nag-isip sila ng mas madaling paraan para magpakipag-ugnayan - ang paggamit ng mga salitang Kastila. At dahil dito, hanggang ngayon, may mga Pilipino pa rin na hindi alam kung ano ang Tagalog ng refrigerador.
Ang teorya ng wika sa panahon ng Espanyol ay mayroong malaking papel sa paghubog ng kasalukuyang dayalekto ng mga Filipino. Kaya't huwag natin ito ikahiya at lalong huwag natin kalimutan na hindi lang ito tungkol sa pag-aaral ng kasaysayan, kundi tungkol din sa pagtitiyak ng pagkakaisa ng bawat Pilipino.